ಕ್ರೀಡಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ, ಇದು ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. 1984 ರಿಂದ 1989 ರವರೆಗೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.  ಇದನ್ನು ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರನ್ನು (ಗಳು) ಸಚಿವಾಲಯವು ರಚಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ “ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ” ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಪದಕ, ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ₹ 7.5 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ

1991-1992ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2014 ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸಚಿವಾಲಯವು ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷದ ನಾಮಪತ್ರಗಳನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕೊನೆಯ ಕೆಲಸದ ದಿನದವರೆಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಬ್ಬರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ, ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ, ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ, ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಂತಹ ವಿವಿಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಿತಿಯು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

1991-92ರ ವರ್ಷದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೆಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. 2001 ರಲ್ಲಿ, ಆಗ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಶೂಟರ್ ಅಭಿನವ್ ಬಿಂದ್ರಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದಾಗ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ (1993–1994, 2002, 2009, 2012, ಮತ್ತು 2016–2019). 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹದಿನೈದು ಕ್ರೀಡಾ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ನಲವತ್ತಮೂರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಇದ್ದಾರೆ: ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ಚೆಸ್, ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಶೂಟಿಂಗ್, ಸ್ನೂಕರ್, ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್, ಟೆನಿಸ್, ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್, ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಹಾರ ನೌಕೆ. ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ (ಕ್ರಿಕೆಟ್), ಮರಿಯಪ್ಪನ್ ತಂಗವೇಲು (ಪ್ಯಾರಾ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್), ಮಾನಿಕಾ ಬಾತ್ರಾ (ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್), ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಾಟ್ (ಕುಸ್ತಿ), ಮತ್ತು ರಾಣಿ ರಾಂಪಾಲ್ (ಹಾಕಿ) ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನವರು.

1991–1992     ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್- ಚದುರಂಗ

1992–1993     ಗೀತ್ ಸೇಠಿ         ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್       

1993–1994     ಹೋಮಿ ಡಿ. ಮೋತಿವಾಲಾ            ಯಾಚಿಂಗ್ (ತಂಡ)         

1993–1994     ಪಿ. ಕೆ. ಗರ್ಗ್       ಯಾಚಿಂಗ್ (ತಂಡ)         

1994–1995     ಕರ್ಣಂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಿ-ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ 

1995–1996     ಕುಂಜರಾಣಿ ದೇವಿ            ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ   

1996–1997     ಲಿಯಾಂಡರ್ ಪೇಸ್- ಟೆನಿಸ್        

1997–1998     ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್- ಕ್ರಿಕೆಟ್       

1998–1999     ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯಿ ಸಿಕ್ದರ್     ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್           

1999–2000     ಧನರಾಜ್ ಪಿಳ್ಳೈ – ಹಾಕಿ

2000–2001     ಪುಲ್ಲೇಲ ಗೋಪಿಚಂದ್- ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್

2001   ಅಭಿನವ್ ಬಿಂದ್ರಾ- ಶೂಟಿಂಗ್        

2002   ಕೆ. ಎಂ. ಬೀನಾಮೋಲ್     ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್           

2002   ಅಂಜಲಿ ಭಾಗವತ್ – ಶೂಟಿಂಗ್

2003   ಅಂಜು ಬಾಬಿ ಜಾರ್ಜ್- ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್   

2004   ರಾಜ್ಯವರ್ಧನ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಥೋಡ್- ಶೂಟಿಂಗ್

2005   ಪಂಕಜ್ ಅಡ್ವಾಣಿ ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೂಕರ್         

2006   ಮಾನವ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು- ಶೂಟಿಂಗ್

2007   ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ- ಕ್ರಿಕೆಟ್ 

2008   ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇಲ್ಲ        

2009   ಮೇರಿ ಕೋಮ್- ಮಹಿಳೆಯರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್

2009   ವಿಜೇಂದರ್ ಸಿಂಗ್- ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್      

2009   ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್- ಕುಸ್ತಿ

2010   ಸೈನಾ ನೆಹವಾಲ್- ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ 

2011   ಗಗನ್ ನಾರಂಗ್  ಶೂಟಿಂಗ್          

2012   ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್           ಶೂಟಿಂಗ್          

2012   ಯೋಗೇಶ್ವರ್ ದತ್- ಕುಸ್ತಿ

2013   ರಂಜನ್ ಸೋಧಿ- ಶೂಟಿಂಗ್

2014   ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇಲ್ಲ        

2015   ಸಾನಿಯಾ ಮಿರ್ಜಾ- ಟೆನಿಸ್         

2016   ಪಿ. ವಿ. ಸಿಂಧು- ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್       

2016   ದೀಪಾ ಕರ್ಮಾಕರ್ -ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್  

2016   ಜಿತು ರಾಯ್ -ಶೂಟಿಂಗ್  

2016   ಸಾಕ್ಷಿ ಮಲಿಕ್ -ಕುಸ್ತಿ        

2017  ದೇವೇಂದ್ರ ಜಝಾರಿಯಾ-ಪ್ಯಾರಾ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ 

2017   ಸರ್ದಾರ ಸಿಂಗ್- ಹಾಕಿ    

2018   ಮೀರಾಬಾಯಿ ಚಾನು- ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ        

2018   ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ-ಕ್ರಿಕೆಟ್     

2019   ದೀಪಾ ಮಲಿಕ್-ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್    

2019   ಬಜರಂಗ್ ಪುನಿಯಾ-ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ         

2020   ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ-ಕ್ರಿಕೆಟ್

2020   ಮರಿಯಪ್ಪನ್ ತಂಗವೇಲು-ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್

2020   ಮಾನಿಕಾ ಬತ್ರಾ  -ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್

2020   ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಟ್-ಕುಸ್ತಿ   

2020   ರಾಣಿ ರಾಂಪಾಲ್ -ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾಕಿ